Een duimstok is een vouwmeter die bestaat uit scharnierende segmenten. Klap je hem uit, dan krijg je een stijve, rechte lat die zichzelf draagt en niet doorbuigt of terugveert. Daarmee neem je maten op van hout, kozijnen, plinten en openingen, en teken je aftekenlijnen af zonder dat het meetmiddel wegglijdt. Omdat je de lat met één hand op zijn plek houdt, zet je maten uit zonder dat iemand het andere uiteinde vasthoudt.
Grofweg zijn er twee uitvoeringen. Duimstokken van beukenhout zijn licht, stug en goed af te lezen, en zijn de standaard op de bouw en in de werkplaats. Kunststof duimstokken zijn beter bestand tegen vocht en vuil, en laten zich eenvoudig schoonvegen. Daarnaast bestaan er versies met een persoonlijke opdruk, waarmee je je eigen meetgereedschap uit een gedeelde gereedschapskist herkent.
Bij BAUHAUS koop je duimstokken tegen een structureel lage prijs, of je nu af en toe een plank aftekent of dagelijks maten uitzet. Je vindt zowel houten als kunststof uitvoeringen en verschillende opdrukken naast elkaar, zodat je in één keer kunt vergelijken op materiaal, aflezing en afwerking.
Teken je vooral zaaglijnen af op hout en plaatmateriaal, dan is de stijfheid van de lat het belangrijkst. Meet je vooral ruimtes op, dan gebruik je een duimstok naast een rolmaat of laser en kies je vooral op handzaamheid. Ga uit van het werk dat je het vaakst doet, niet van de uitzondering.
Beukenhout is de klassieke keuze en combineert een laag gewicht met een goede stijfheid. Kunststof kies je als de duimstok regelmatig nat of vies wordt, bijvoorbeeld bij tegelwerk, buitenwerk of in een vochtige ruimte. Beide materialen lees je goed af, het verschil zit vooral in onderhoud en levensduur onder zware omstandigheden.
Duimstokken worden ingedeeld in EG-nauwkeurigheidsklassen: klasse I is het nauwkeurigst, gevolgd door klasse II en klasse III. Voor timmerwerk en meubelbouw, waar millimeters meetellen, kies je een zo hoog mogelijke klasse. Voor grover werk zoals grondwerk of ruwbouw volstaat een lagere klasse prima.
De scharnieren bepalen hoe lang een duimstok bruikbaar blijft. Ze moeten strak genoeg zijn om de uitgeklapte lat recht te houden, maar soepel genoeg om zonder wrikken te openen. Een duimstok met slappe scharnieren zakt door tijdens het meten en geeft daardoor onbetrouwbare maten.
Een duidelijk contrast tussen de schaalverdeling en de ondergrond scheelt bij slecht licht. Let ook op of de verdeling aan beide zijden doorloopt, zodat je de duimstok niet hoeft om te draaien als je vanaf de andere kant meet. Wie veel met kleine maten werkt, heeft baat bij een fijne millimeterverdeling over de volle lengte.
Klap een duimstok altijd segment voor segment uit en in, en trek nooit aan de uiteinden om hem in één beweging te openen. Dat rekt de scharnieren op, waardoor de lat gaat doorhangen. Zet bij het meten het nulpunt strak tegen de kant van het werkstuk en lees af op ooghoogte, zodat je niet schuin over de verdeling kijkt en de maat een fractie verkeerd overneemt.
Houd houten duimstokken droog en berg ze ingeklapt op, bij voorkeur in een gereedschapsriem of vak waar ze niet klem raken onder zwaarder gereedschap. Verf- of lijmresten haal je er voorzichtig af zonder de schaalverdeling weg te schuren. Voor werk waarbij je naast een maat ook een haakse hoek moet controleren, combineer je de duimstok met een winkelhaak uit het assortiment winkelhaken en schuifmaten. Controleer af en toe of de uitgeklapte lat nog recht is door hem langs een rechte kant te leggen.
Een duimstok bestaat uit vaste segmenten die scharnieren en samen een stijve lat vormen, terwijl een rolmaat een oprolbare metalen band is. Doordat de duimstok zichzelf draagt, kun je zonder tweede persoon een maat uitzetten of een lijn aftekenen. Een rolmaat reikt verder en is compacter, maar zakt door zodra je hem los over een afstand houdt.
Beukenhout is de meest gebruikte keuze en biedt een goede combinatie van laag gewicht, stijfheid en leesbaarheid. Kunststof duimstokken zijn beter bestand tegen vocht en vuil en laten zich eenvoudig schoonmaken, wat prettig werkt bij tegel- en buitenwerk. Werk je afwisselend binnen en buiten, dan is een kunststof uitvoering naast een houten exemplaar een logische aanvulling.
De EG-klasse geeft aan hoeveel afwijking op de schaalverdeling is toegestaan, waarbij klasse I het nauwkeurigst is en klasse III de ruimste tolerantie heeft. Voor meubelbouw, interieurtimmerwerk en ander werk waarbij millimeters meetellen, kies je een zo hoog mogelijke klasse. Voor ruwbouw, grondwerk en grove afmetingen is een lagere klasse in de praktijk voldoende.
Nee, de twee vullen elkaar aan. Met een laserafstandsmeter meet je snel en nauwkeurig van muur tot muur, ook over grote afstanden en op plekken waar je moeilijk bij kunt. Voor het overbrengen van een maat naar een werkstuk en het aftekenen van een zaaglijn heb je nog steeds een fysieke lat nodig die je tegen het materiaal legt.
Klap de segmenten altijd een voor een open en dicht in plaats van de duimstok uit elkaar te trekken. Berg hem ingeklapt op en leg er geen zwaar gereedschap bovenop, zodat de segmenten niet krom trekken. Houd de scharnieren droog en vrij van zand of gips, want vuil in het scharnier veroorzaakt de meeste speling op termijn.
Alles voor jouw werkplaats vind je bij BAUHAUS. Naast duimstokken vul je je meetuitrusting aan met waterpassen voor het uitlijnen van wat je monteert, linialen voor korte, precieze afstanden op de werkbank en het bredere assortiment meetgereedschap voor alles wat je daarnaast nodig hebt om maat te houden.
